โรงพยาบาลไทยขยายใช้ AI อ่านภาพเอกซเรย์ปอด
ไทยมีรังสีแพทย์ราว 2,000 คน ต้องอ่านเอกซเรย์กว่า 30 ล้านภาพต่อปี และกองทุนสุขภาพแห่งชาติจ่ายค่าบริการผ่านบัตรทอง 30 บาท
โรงพยาบาลศิริราชระบุว่า AI อ่านเอกซเรย์ปอดที่ตนพัฒนาใช้กับผู้ป่วยแล้วกว่า 500,000 ราย และถ่ายทอดให้โรงพยาบาลสังกัดกระทรวงสาธารณสุขกว่า 145 แห่ง ตั้งเป้า 450 แห่งในปี 2026 ตามที่เดอะ เนชั่นรายงานเมื่อกุมภาพันธ์ 2026 เป็นเครื่องมือที่คนไทยพัฒนาเองซึ่งใช้งานกว้างที่สุดในบรรดาหลายตัว และกำลังขยับจากโครงการนำร่องมาเป็นการใช้งานประจำ
หลังจากนั้นการขยายผลไปไกลกว่าเป้า เดือนสิงหาคม 2026 ศิริราชระบุว่าระบบเปิดใช้งานจริงในโรงพยาบาลเครือข่ายสาธารณสุขกว่า 610 แห่งทั่วประเทศ หลังบอร์ด สปสช. อนุมัติเป็นสิทธิประโยชน์เมื่อเดือนเมษายน 2026 ตามที่ไทยโพสต์รายงาน
ทำไมต้องเอกซเรย์ปอด
รังสีแพทย์มีไม่พอ Microsoft เขียนถึงเครื่องมือของโรงพยาบาลรามาธิบดีในเดือนเมษายน 2026ว่ารังสีแพทย์ราว 2,000 คนอ่านเอกซเรย์กว่า 30 ล้านภาพต่อปี เฉลี่ยราว 15,000 ภาพต่อคน Dr Narissara Chobarun รังสีแพทย์ทรวงอกของรามาธิบดี บอก Microsoft ว่ารังสีแพทย์มักต้องอ่านเอกซเรย์ปอด 60 ถึง 200 ภาพต่อวัน Microsoft เสริมว่าโรงพยาบาลที่คนไข้แน่นอาจเกิน 300 ภาพต่อวัน
โรคที่น่ากังวลที่สุดคือมะเร็งปอด ซึ่งเป็นสาเหตุการตายจากมะเร็งอันดับสองของไทย พบผู้ป่วยใหม่ 17,222 รายต่อปี และเกิน 60% ตรวจพบตอนระยะที่ 4 เดอะ เนชั่นรายงานจาก HealthTech Summit ในงาน Techsauce Global Summit 2025 อัตรารอดชีวิตอยู่ที่ 62% หากพบระยะแรก และ 4% หากพบระยะที่ 4
สองเครื่องมือฝีมือไทย
เครื่องอ่านของศิริราชพัฒนาโดยภาควิชารังสีวิทยา เริ่มช่วงโควิด-19 และรายงานเรื่องคัดกรองมะเร็งปอดของเดอะ เนชั่นระบุว่ามีบริษัท Perceptra เป็นพันธมิตรพัฒนา ราชวิทยาลัยรังสีแพทย์แห่งประเทศไทยรับรองความแม่นยำเกิน 95% โรงพยาบาลบอกว่าได้ผลในไม่ถึง 10 วินาที ขั้นต่อไปศิริราชวางแผนทำ AI สำหรับซีทีสมองและแมมโมแกรม
RAMAAI ของรามาธิบดีทำงานบน Microsoft Azure ตรวจหาได้ถึง 16 โรค รวมก้อนในปอด ปอดอักเสบ และโรคปอดอุดกั้นเรื้อรัง และมีโมดูลวัณโรค ใช้ใน 8 โรงพยาบาลรัฐที่กรุงเทพฯ สมุทรปราการ ชลบุรี ลำปาง และเชียงราย ให้บุคลากรการแพทย์ราว 2,000 คน ประมวลผลภาพแล้วกว่า 500,000 ภาพ และจะเพิ่มอีก 10 แห่งภายในมิถุนายน 2026 กรมการแพทย์วางแผนนำร่องในโรงพยาบาลในสังกัด
ตัวเลขความแม่นยำมาจากผู้พัฒนาและการรับรองของราชวิทยาลัย ไม่ใช่การทดลองอิสระ
ใครจ่าย
ที่ขยายได้ทั่วประเทศเพราะมีงบสนับสนุน สปสช. ซึ่งดูแลบัตรทอง 30 บาท วางแผนคัดกรองเอกซเรย์ปอดด้วย AI ที่ 167 โรงพยาบาลในปีงบ 2025 งบ 55 ล้านบาทต่อปี 445 แห่งในปีงบ 2026 งบ 135 ล้านบาทต่อปี และ 887 แห่งในปีงบ 2027 งบ 225 ล้านบาทต่อปี ตามมติบอร์ด สปสช.ที่มติชนรายงาน บทปริทัศน์ที่ผ่านการประเมินโดยผู้ทรงคุณวุฒิระบุว่าก่อนหน้านี้โรงพยาบาลไม่ได้รับเงินชดเชยเฉพาะสำหรับภาพที่อ่านด้วย AI
การทดสอบกับข้อมูลของโรงพยาบาลเองยังจำเป็น Passakorn Wanchaijiraboon รองผู้อำนวยการโรงพยาบาลพระปกเกล้า กล่าวในเวทีนั้นว่าโรงพยาบาลควรทดสอบ AI กับข้อมูลของตน เพราะผลต่างกันไปตามบริบท
โรงพยาบาลเอกชน
กลุ่มเอกชนเริ่มก่อน บำรุงราษฎร์ประกาศเมื่อกรกฎาคม 2022ว่าใช้ Lunit INSIGHT CXR อ่านเอกซเรย์ปอด และ INSIGHT MMG อ่านแมมโมแกรม ส่งมอบโดยฟูจิฟิล์ม ประเทศไทย บน Microsoft Azure ครอบคลุมกว่า 100,000 ภาพต่อปี BDMS ระบุ Smart Healthcare ซึ่งรวม AI เข้ากับระบบข้อมูล เป็นหนึ่งในสี่ลำดับความสำคัญปี 2026 ในรายงานประจำปี แต่ไม่ได้ระบุชื่อเครื่องมือเฉพาะ
สิ่งที่ต้องดูต่อคือ สปสช. จะอนุมัติงบระยะที่สาม 887 โรงพยาบาลในปีงบ 2027 หรือไม่ และ RAMAAI ของรามาธิบดีจะขยายถึง 18 แห่ง (8 แห่งเดิมรวมอีก 10 แห่ง) หรือไม่
คำถามที่พบบ่อย
AI อ่านเอกซเรย์ปอดของศิริราชแม่นยำแค่ไหน
ศิริราชระบุว่าเกิน 95% โดยราชวิทยาลัยรังสีแพทย์แห่งประเทศไทยรับรอง ตัวเลขนี้มาจากโรงพยาบาลและราชวิทยาลัย ไม่ใช่งานวิจัยอิสระ
โรงพยาบาลไทยกี่แห่งใช้ AI อ่านเอกซเรย์ปอด
ศิริราชระบุเมื่อสิงหาคม 2026 ว่าเครื่องมือของตนอยู่ในโรงพยาบาลกว่า 610 แห่ง เพิ่มจากกว่า 145 แห่งเมื่อกุมภาพันธ์ ส่วน สปสช. เคยวางแผน 167 แห่งในปีงบ 2025 และ 445 แห่งในปีงบ 2026
AI จะมาแทนรังสีแพทย์ในไทยไหม
ไม่ เครื่องมือเหล่านี้จัดลำดับความสำคัญของเคสและชี้ความผิดปกติให้แพทย์ และรามาธิบดีเรียก RAMAAI ว่าเป็นผู้ช่วย
แหล่งข้อมูล
- ไทยโพสต์: ระบบ AI อ่านเอกซเรย์ปอดของศิริราชใช้จริงกว่า 610 แห่ง (18 ส.ค. 2026)
- The Nation: Siriraj's AI reads chest X-rays with 95% accuracy
- The Nation: AI lung cancer screening, health innovation for all
- Microsoft Source Asia: With RAMAAI, Thailand's radiologists get AI assistance
- มติชน: บอร์ด สปสช.หนุนใช้ AI อ่านฟิล์มเอกซเรย์ นำร่อง รพ.รัฐ 167 แห่ง
- PMC: Access and reimbursement for artificial intelligence in radiology, a Thailand perspective
- Hospital Management: Bumrungrad Hospital Lunit AI-based cancer screening
- BDMS: Management discussion and analysis ประจำปี 2025
